Ga je aan de slag met rolmaat en disto bij een grondige renovatie van een bestaande of historische woning? Goede, betrouwbare gegevens van het bestaande gebouw en de tuin zijn erg belangrijk voor het gehele ontwerp- en bouwproces. Daarom gaan we in deze achtste blog in op het onderwerp meten en tekenen. Welke meetgegevens heb je nodig voor een goed verloop van het bouwproces? En waar wordt de meetdata voor gebruikt, en door wie? Dit en meer leggen we uit in deze blog waarin tevens de diensten van PelserHartman beschreven staan. PelserHartman is het zusterbedrijf van PH Bouwadvies. Ze zijn gespecialiseerd in 3D meten, modelleren en monitoring.
Bestaande tekeningen van de situatie
Iedereen begrijpt dat er tekeningen van de bestaande situatie nodig zijn als je wilt verbouwen of uitbreiden. Archieftekeningen zijn vaak wel ergens te vinden, maar de vraag is: kloppen ze wel? Meestal niet is onze ervaring. Daarnaast zijn die archieftekeningen vaak niet gedetailleerd genoeg en zijn ze natuurlijk in 2D in plaats van 3D. Tegenwoordig werken de meeste architecten en aannemers in 3D.
“We werken eerst wel even met de archieftekening.”
Vaak starten architecten met het overtrekken van archieftekeningen. Gevaarlijk als je weet dat oude tekeningen meestal niet kloppen; ontwerpfouten zijn dan snel gemaakt. Maak meteen een goede start en laat alles bij aanvang van je project in één keer goed inmeten. Daar hebben alle partijen gedurende het hele bouwproces veel profijt van. Lastige knooppunten worden snel inzichtelijk, bouwfouten worden voorkomen en de architect kan veel scherper ontwerpen en maximaal gebruikmaken van iedere millimeter ruimte. En dat is belangrijk, want woonoppervlakte is veel waard tegenwoordig.
Één keer meten voor alle betrokken partijen
De architect, interieur-architect en tuinarchitect hebben inmeetgegevens en tekeningen van de bestaande situatie nodig om te kunnen ontwerpen. Een goede en snelle manier om deze gegevens te verzamelen is het inmeten met 3D-scanners. Maak een overzicht van de totale behoefte aan meetgegevens en beschouw al het meet- en tekenwerk als één geheel. Onder de streep merk je dan dat alles bij aanvang inmeten met 3D-scanners voor alle partijen tegelijk, het minst kost. Traditioneel inschetsen, inmeten en uittekenen is duurder dan 3D-scanning en uittekenen. Soms zijn de meetkosten wat hoger, maar die worden terugverdiend bij het tekenwerk.
Inmeten met 3D-scanners
3D laserscanners maken een realistische en precieze opname van de werkelijkheid. Ze ‘vangen’ zichtbare objecten in een wolk van miljarden meetpunten: de pointcloud. Hierdoor is er een exacte maatvoering beschikbaar van alles wat de laserscanner ‘gezien’ heeft. Dat levert veel voordelen op. De belangrijkste zijn:
- De pointcloud vormt direct een 3D-model (weliswaar uit meetpunten) dat onmogelijk verkeerd te interpreteren is.
- De pointcloud kan zo gemaakt worden dat je nooit meer terug hoeft te gaan naar de locatie; je vergeet niets in te meten.
- De pointcloud is rechtstreeks bruikbaar als onderlegger in vele tekenprogramma’s, zoals AutoCAD, Revit, ArchiCAD en Vectorworks.
- Delen van het tekenwerk kunnen achterwege blijven.
- Tekenwerk kan je eenvoudig in fases opdelen, wanneer je werkt met een pointcloud.
- De pointcloud is een 3D-inmeting, maar bruikbaar voor zowel 2D- als 3D-tekenwerk.
- Met een pointcloud breid je eenvoudig het pakket tekeningen uit met bijvoorbeeld extra doorsneden.
- Ook de omgeving en het terrein worden meteen ingemeten.
Toetsen aan wetgeving
Naast het ontwerp, de indeling en de plattegrond van de woning zelf, heb je goede meetdata ook nodig om te toetsen wat er mogelijk is op een locatie. Hoe groot mag de uitbouw worden? Waar komen de grenzen van de bebouwing te liggen? Om je plannen te toetsen aan wettelijke regels, moet je bijvoorbeeld kunnen bepalen hoe groot je achtererf is. Dan speelt niet alleen het oppervlakte van de oorspronkelijke woning een rol, ook bestaande uitbreidingen en bijgebouwen tellen mee…
Omgeving, perceel en tuin inmeten
…en dan is het handig om te weten dat bij het inscannen van de buitenzijde van een woning, je meteen de hele omgeving meeneemt. PelserHartman hoeft in de meeste gevallen daarvoor geen extra kosten te berekenen. Alle zichtbare zaken, zoals bomen, struiken, bestrating, bijgebouwen, hekwerken, noem maar op, komen in de pointcloud. Hierdoor heb je dus ook meteen alle maatvoering van de zaken die nodig zijn om te bepalen wat er mag en kan op je erf.
“Alle zichtbare zaken, zoals bomen, bestrating, bijgebouwen en hekwerken, komen in de pointcloud.”
Een voorbeeld: In deze blogreeks hebben we het historisch landhuisje in Vught vaak als voorbeeld gebruikt. Bij de verduurzaming van dit woonhuis is gekozen voor een bodem-warmtepomp. Voor het boorplan van de bodembron konden we de al gemaakte meetdata opnieuw gebruiken, zonder extra of opnieuw te hoeven scannen dus.
Documentatie en bewijslast voor- en tijdens de bouw
Een 3D-scan van de bestaande situatie wordt gezien als waterdichte documentatie die gebruikt kan worden als bewijsvoering. Het scannen moet dan wel gedaan zijn met gekalibreerde high-end meetapparatuur. Hierdoor blijft er weinig ruimte over voor discussie of ‘andere interpretaties’. De data kan je zien en gebruiken als nulmeting en bouwkundige vooropname. Als de aannemer of andere partijen afwijken van de tekening of schade veroorzaken, is het eenvoudig om dat aan te tonen. Ook kun je tijdens de bouw zaken even snel controleren, bijvoorbeeld of de aannemer de bekisting van de fundering wel precies op de goede plaats heeft opgesteld.
Monitoring
Tijdens het verbouwen van woningen kunnen bouwwerkzaamheden, transport, veranderingen in de waterstand en bodembewegingen leiden tot schade aan de woning. Monitoring houdt in dat je gebouwen nauwlettend in de gaten houdt om bewegingen, vervormingen, verzakkingen en trillingen tijdig te zien en vast te leggen.
“Met monitoring houd je bewegingen van het gebouw in de gaten.”
Voorafgaand aan de werkzaamheden laat je een nulmeting maken om de uitgangssituatie vast te leggen. Gedurende het project worden dan meet- en monitoringsactiviteiten uitgevoerd. De meetdata die PelserHartman maakt met 3D-laserscanners is ook heel goed voor monitoring te gebruiken. Om verzakkingen nog beter in kaart te brengen, plaatst PelserHartman meestal een aantal meetbouten extra.
Conclusie
Zonder goede meetgegevens kun je geen ontwerp en plan maken. Verschillende partijen hebben goede meetdata nodig bij renovatie of verduurzaming van bestaande woningen. In één keer alles inmeten voor iedereen is slim. Onder de streep is het goedkoper en je voorkomt fouten. Een goede en snelle manier om meetgegevens te verzamelen is inmeten met 3D-scanners. 3D laserscanners maken een realistische en precieze opname van de werkelijkheid. Ze ‘vangen’ zichtbare objecten in een wolk van miljarden meetpunten: de pointcloud. Met de pointcloud kun je vervolgens 2D en 3D tekeningen maken. Naast het ontwerp kun je de meetdata ook gebruiken om te bepalen wat er wettelijk kan en mag op je perceel en kan je de data gebruiken als nulmeting en bouwkundige vooropname. Door bouwwerkzaamheden of bijvoorbeeld een verandering in de waterstand, kan er schade ontstaan aan je woning. Een pointcloud is ook geschikt voor “monitoring”.
In de volgende blog
In de elfde en laatste blog in deze reeks, vatten we alles wat we geleerd hebben bij de verduurzaming van het landhuisje in Vught voor je samen. We halen de krenten uit de pap. Wat hebben we allemaal behandeld, welke partijen kan je inschakelen en wat zijn de belangrijkste lessen?
Andere onderwerpen
Het energievraagstuk is niet het enige wat we aanpakken bij het landhuisje. Eerder schreven we blogs over:
- Metselwerk en gevelreiniging
- Schilderen van historisch metselwerk
- Introductie-blog energievraagstuk bij historische woningen
- Isoleren van historische woningen
- Afgiftesystemen en ventilatie in oude woningen
- Keuze duurzame warmtebron
- Lucht- en bodemwarmtepompen
- Bronboring voor warmtepomp
- Energieopwekking en opslag
In de komende blog sluiten we deze blogreeks af en vatten we alles wat we geleerd hebben samen.
