Per 29 mei 2026 geldt een energielabelplicht voor gebouwen met een monumentenstatus. Deze verplichting vloeit voort uit Europese regelgeving. Hiermee is het noodzakelijk inzicht te krijgen in de energieprestatie van een monument. Bij de verkoop of verhuur van een monument dient een energielabel overlegd te kunnen worden door de gebouweigenaar. PH Bouwadvies ondersteunt eigenaren met 3D koudebrugsimulaties en maatwerkadvies, afgestemd op het specifieke monument, zodat je voldoet aan de regelgeving en tegelijkertijd verantwoord kunt verduurzamen. En waar mogelijk ook inzicht krijgen in aan te vragen subsidies. In deze blog lees je meer over deze nieuwe verplichting en wat dit betekent voor jou als monumenteigenaar.
EPBD IV labelplicht voor gebouweigenaren van monumenten
De Europese Unie heeft ambitieuze klimaatdoelen vastgesteld om in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken. Een belangrijk middel om dit te realiseren is de herziene EPBD IV-richtlijn (Energy Performance of Buildings Directive). Deze richtlijn uit 2024 verplicht lidstaten om de energieprestatie van gebouwen structureel te verbeteren en te sturen op slimme en duurzame oplossingen. Het hebben van een energielabel bij bestaande bouw en nieuwbouw is al een tijd een verplichting. Monumenten zijn tot 29 mei 2026 de uitzondering hierop. Het betreft Rijks,- Provinciale- en Gemeentelijke monumenten. Beschermde dorps- of stadsgezichten waren voor 29 mei 2026 al labelplichtig.
De energielabelplicht binnen EPBD IV is van belang om inzicht te geven in de energieprestatie van gebouwen en om eigenaren te stimuleren om te verduurzamen. Door gebouwen systematisch energiezuiniger te maken, worden het energieverbruik en de CO₂-uitstoot verminderd. Hiermee draagt de energielabelplicht bij aan de Europese klimaatdoelen, fossiel brandstofverbruik te stoppen, lagere energiekosten en een toekomstbestendige gebouwvoorraad.
Wat houdt het energielabel in?
Een energielabel dient overlegd te kunnen worden bij de verkoop of verhuur van een gebouw. Dit wordt gedaan door een gecertificeerd EP-adviseur. Het label geeft inzicht in de energieprestatie van een gebouw. Er wordt gekeken naar bouwkundige kenmerken waaronder isolatiewaarden van dak, gevels, vloeren, ramen, etc. Maar ook naar installaties en opwekking van energie. Kortom: het energielabel geeft een objectief beeld van de theoretische energieprestatie van een gebouw. Een hogere classificatie (variërend van A tot en met G) duidt op een duurzamer gebouw. In de praktijk gaat een beter energielabel vaak samen met een hogere marktwaarde.
Aan de hoogte van het energielabel zijn echter geen minimale eisen verbonden; er is geen verplicht te behalen label. Verwacht wordt dat een groot deel van de monumentale gebouwen een lage classificatie zal krijgen (label F of G). Dit is logisch te verklaren, aangezien deze gebouwen zijn ontworpen en gebouwd in een periode waarin geen duurzaamheids- of isolatie-eisen golden, waardoor zij doorgaans weinig tot geen isolatie hebben. Laat staan duurzame installaties. In het geval van verhuur speelt het puntensysteem een rol. Het energielabel wordt meegenomen in de huurpuntensystematiek.
Verduurzamingsrisico’s bij monumenten
Als gebouweigenaar wil je vanzelfsprekend een zo hoog mogelijk energielabel hebben. Een hoger energielabel wordt onder andere verkregen door het maken van een hoogwaardige isolatieschil rondom een gebouw. Bij nieuwbouw is dit geen probleem. Een van de belangrijkste aandachtspunten waarmee rekening gehouden moet worden bij het verduurzamen van een monument is dat het soms niet of beperkt mogelijk is om te isoleren.
3D koudebrugsimulatie
Een monument bevat vaak koudebruggen. Een bekende koudebrug is een balkoplegging in een steensmuur. Bij het isoleren ontstaan er problemen bij de balkkoppen. In de bestaande situatie is de hele wand niet geïsoleerd, waardoor dit een mega koudebrug vormt. De balk in de wand is daar het best geïsoleerde onderdeel. Doordat het vocht in de ruimte zich kan verspreiden over een groter oppervlak vormt dit geen probleem. Op het moment dat de wand wordt geïsoleerd, is de balk juist het slechtst geïsoleerde onderdeel en kan het zo zijn dat er condensvorming ontstaat t.p.v. de balkkop in de steensmuur.
De balkoplegging is maar één voorbeeld. Zo zijn er nog veel meer situaties te noemen. Het is daarom van groot belang dat het gebouw wordt onderzocht voordat er isolatie wordt geplaatst in een monument. PH Bouwadvies kan je hierbij helpen. Wij hebben de expertise en rekentools om een dergelijke situatie te lokaliseren en op te lossen. We kunnen koudebruggen simuleren in een 3D model en dit op meerdere vlakken uitrekenen. Het resultaat van het onderzoek kan zijn dat er helemaal niet kan worden geïsoleerd of slechts beperkt. Dit voorkomt schade aan jouw gebouw.
Maatwerkadvies PH Bouwadvies ter voorkoming van problemen
Het verduurzamen van een monument is vaak het moment waarop het energielabel een belangrijke rol gaat spelen. In een maatwerkadvies brengt PH Bouwadvies in kaart welke mogelijkheden er zijn om het monument op verantwoorde wijze te verduurzamen en daarmee een verbeterd energielabel te realiseren. Hierbij kan onder meer worden gekeken naar de maatregelen die nodig zijn om een gebouw gasloos te maken. Dit vraagt om het zorgvuldig doorlopen van vier samenhangende stappen: isolatie, het afgiftesysteem, het verwarmingssysteem en het opwekkingssysteem. In onze eerdere blogreeks over de verduurzaming van een historische woning worden deze stappen uitgebreid toegelicht. Het is van belang deze stappen in de juiste volgorde te doorlopen. Wanneer hiervan wordt afgeweken, bestaat het risico dat installaties niet optimaal functioneren of de woning niet warm wordt. Een voorbeeld hiervan is het verlagen van de systeemtemperatuur van de verwarming zonder het afgiftesysteem hierop aan te passen.
Subsidies voor gecertificeerd maatwerkadvies
Een tweede reden om te kiezen voor het gecertificeerd maatwerkadvies is dat dit vaak de basis vormt voor het aanvragen van subsidies. Met name voor monumentale gebouwen zijn diverse subsidieregelingen en aantrekkelijke financieringsmogelijkheden beschikbaar om verduurzamingsmaatregelen te ondersteunen. In veel gevallen is er bovendien subsidie mogelijk voor het maatwerkadvies zelf, waardoor dit (gedeeltelijk of zelfs volledig) kosteloos kan worden uitgevoerd.
Een derde reden om een maatwerkadvies te laten opstellen, is dat het inzicht biedt in welke maatregelen het meest interessant en effectief zijn om door te voeren. Op basis van onder meer de terugverdientijd kan worden bepaald welke investeringen zinvol zijn. Omdat budgetten vaak beperkt zijn en middelen slechts eenmaal kunnen worden ingezet, helpt het maatwerkadvies om weloverwogen keuzes te maken. Het advies geeft een overzichtelijk beeld van welke maatregelen het hoogste rendement opleveren en welke het meest bijdragen aan de verduurzaming van het monument.
Heb je hulp nodig bij het verduurzamen van jouw monument? PH Bouwadvies helpt stichtingen, bedrijven en (particuliere) eigenaren.
Bekijk direct onze diensten:
- Maatwerkadvies: Dit is het adviestraject op maat om jouw gebouw te verduurzamen.
- Simulatie koudebruggen: PH Bouwadvies maakt simulaties waarmee de kern van het koudebrugprobleem in kaart wordt gebracht.
- Rc-berekeningen: Een Rc-berekening bepaalt de hoogte van de isolatiewaarde van de constructie.
- Transmissieberekeningen: Met deze berekening berekenen we hoeveel vermogen er nodig is om de woning te verwarmen en het vermogen van de vloerverwarming.
Conclusie energielabelplicht bij monumenten
Gebouweigenaren van monumenten zijn per 29 mei 2026 verplicht bij verkoop of verhuur een energielabel over te kunnen leggen. Het energielabel is veelal gekoppeld aan verduurzamingsmaatregelen die gepland staan bij renovatie, restauratie of herbestemming. Het klakkeloos nemen van voor de handliggende maatregelen, zoals bijvoorbeeld meer isoleren, kan in het geval van een monument tot schade aan het gebouw leiden. Door met een maatwerkadvies van PH Bouwadvies aan de slag te gaan voorkom je bouwkundige problemen, maak je kans op subsidies en verkrijg je uiteindelijk het energielabel voor jouw monument. Neem vandaag nog contact met ons op voor een verduurzamingstraject van jouw gebouw.
Eerder gepubliceerde wet- en regelgeving blogs
Op onze speciale tijdlijnpagina ‘wijzigingen in wet- en regelgeving bouw’ houden we wijzigingen handig bij in een digitale tijdlijn. Klik hier als je automatisch op de hoogte gehouden wil worden bij wijzigingen. Hierdoor kun je eenvoudig zien wanneer welke regel van kracht is. Met behulp van blogs lichten we de wijzigingen toe en geven we aan hoe je hiermee om kunt gaan.
Alle wijzigingen blogs:
- Wijzigingen wet- en regelgeving bouw? Blijf automatisch op de hoogte
- Nieuwe drempeleis van maximaal 2 cm: grote gevolgen voor de bouw
- GACS-verplichting grote utiliteitsgebouwen
- Energielabelverplichting monumenten
- Thuisbatterij factor in bepaling energielabel
- Nieuwe labelklasse A0 voor energieneutrale gebouwen