De ontwikkelingen op het gebied van energiezuinigheid in de gebouwde omgeving volgen elkaar in hoog tempo op. Alles staat in het teken van de Paris Proof Commitment: de afspraak uit het Parijsakkoord dat alle gebouwen in 2050 energieneutraal moeten zijn. Na eerdere stappen, zoals de overgang van EPC naar BENG en de beweging richting gasloos bouwen, dient de volgende wijziging zich alweer aan. Vanuit de Europese EPBD IV-richtlijn maken we de stap naar ZEB (Zero Emission Building). Deze eis treedt in werking op 1 januari 2028 voor overheidsgebouwen en op 1 januari 2030 voor overige nieuwbouw. Maar wat is ZEB precies en voor welke uitdagingen komen ontwerpers te staan? In deze blog leggen we het uit.
Wat betekent de nieuwe ZEB norm?
ZEB staat voor Zero Emission Building en komt in de basis neer op een volledig energieneutraal gebouw. Waar BENG (Bijna Energieneutraal Gebouw) nog ruimte liet voor een beperkte energievraag en deels fossiel energiegebruik, is de ambitie van ZEB aanzienlijk hoger. De energie voor alle gebouwgebonden installaties moet volledig worden gedekt door eigen duurzame opwekking, zoals zonnepanelen. Dit omvat verwarming, warmtapwater, ventilatie, koeling en – voor utiliteitsgebouwen – ook verlichting.
Een veelvoorkomende praktijkvraag is waarom energieberekeningen niet altijd overeenkomen met het werkelijke energiegebruik. Dit komt door het ‘persoonsgebonden verbruik’, dat in de BENG berekening al buiten beschouwing bleef en ook in de ZEB berekening niet wordt meegenomen. Huishoudelijke apparaten, zoals een wasmachine of televisie, vallen buiten de berekening omdat het gebruik ervan persoonsafhankelijk is. Een gezin dat veel sport en daardoor vaker of langer doucht, verbruikt vanzelfsprekend meer energie dan een bewoner die weinig thuis is.
Koppeling tussen ZEB en energielabelklasse A0
Daarnaast is er een directe koppeling met de vernieuwing van het energielabel. Per 29 mei 2026 wordt labelklasse A0 toegevoegd als aanduiding voor een energieneutraal gebouw. Vanaf 2030 verdwijnen de onoverzichtelijke ‘plusjes’ achter de A en wordt het systeem herzien. Label G wordt het slechtste label (vergelijkbaar met het huidige D), terwijl A0 de absolute top vormt. Dit betekent een forse aanscherping.
Waar gaan in de praktijk de problemen ontstaan voor ontwerpers en adviseurs?
Hoewel ZEB een logische vervolgstap is, heeft het in de praktijk aanzienlijke ontwerpkundige gevolgen. De standaardisolatie-eisen (Rc-waarde van 3,7 m²K/W voor de vloer, 4,7 m²K/W voor de gevel en 6,3 m²K/W voor het dak) blijven ongewijzigd, maar er ontstaan wel andere, specifieke knelpunten.
De valkuil van te veel glas
Voor ontwerpers is het belangrijk om bewuster om te gaan met het gebruik van glas. Glas isoleert namelijk aanzienlijk slechter dan een dichte gevel. Kozijnen met triple glas (Rc 1,0 m²K/W) zijn qua isolatie slechts vergelijkbaar met een spouwmuur uit de jaren tachtig. Een groot glasoppervlak leidt ’s winters tot aanzienlijk warmteverlies, terwijl zoninstraling in de zomer juist een groot risico op oververhitting veroorzaakt. Dit resulteert in een hoger energieverbruik voor koeling.
Hoewel glas bijdraagt aan uitstraling en leefcomfort, vraagt het in het ontwerpproces om een kritische benadering. Denk hierbij aan de positionering en beperking van het aantal m2 glas en de toepassing van effectieve zonwering.
Inefficiënte installaties
Een tweede aandachtspunt is de populariteit van relatief inefficiënte verwarmingssystemen, zoals airco’s in slaapkamers. De keuze hiervoor wordt vaak gemaakt op basis van kosten en de directe beschikbaarheid van koeling. In de BENG en toekomstige ZEB berekening worden airco’s echter ongunstig beoordeeld. Luchtverwarming is namelijk fundamenteel minder efficiënt dan stralingswarmte, zoals vloerverwarming. Waar vloerverwarming een thermische massa opwarmt die geleidelijk warmte afgeeft, verwarmt een airco uitsluitend de lucht. Zodra een deur opengaat, verdwijnt de opgebouwde warmte snel en moet het systeem extra energie leveren om dit te compenseren. Voor een ZEB gebouw ligt de ideale combinatie daarom eerder in een (bodem)warmtepomp met vloerverwarming, WTW-ventilatie, zonnepanelen en eventueel een thuisbatterij.
Hoe PH Bouwadvies helpt bij de overstap naar ZEB
Bij PH Bouwadvies hebben we de expertise in huis voor een soepele overstap naar ZEB. Wij helpen je gericht met de verduurzaming en de energieprestaties van jouw gebouw, of het nu gaat om een nieuw of bestaand gebouw.
- BENG- berekening (Nieuwbouw): Onze adviseurs sturen en begeleiden je al vroeg in het ontwerptraject om aan de BENG- en ZEB-eisen te voldoen. We analyseren met transmissieberekeningen welk vermogen de warmtepomp minimaal nodig heeft en toetsen met GTO- en koellastberekeningen of oververhitting (bijvoorbeeld door veel glas) daadwerkelijk voorkomen kan worden. Zo zorgen we voor een goede balans tussen de strenge eisen en het gewenste ontwerp, en maken we het gebouw aantoonbaar efficiënter.
- Maatwerkadvies (Bestaande bouw): Voor bestaande panden onderzoeken we via een uitgebreid maatwerkadvies wat de best passende en meest rendabele aanpassingen zijn. Op deze manier stippelen we de route uit om het hoogst mogelijke energielabel te realiseren of het gebouw zelfs volledig ZEB klaar te maken.
Conclusie
De stap van BENG naar ZEB in 2028 en 2030 dwingt de bouwsector definitief richting emissievrije gebouwen. Omdat de basiseisen voor isolatie (Rc-waarden) vooralsnog niet veranderen, ligt de uitdaging vooral in het maken van slimmere ontwerpkeuzes. Een kritischere blik op het glasoppervlak, effectieve zonwering tegen oververhitting en de toepassing van efficiënte warmtepompen in plaats van airco’s zijn daarbij onmisbaar om aan de ZEB-normen en label A0 te voldoen.
Eerder gepubliceerde wet- en regelgeving blogs
Op onze speciale tijdlijnpagina ‘wijzigingen in wet- en regelgeving bouw’ houden we wijzigingen handig bij in een digitale tijdlijn. Klik hier als je automatisch op de hoogte gehouden wil worden bij wijzigingen. Hierdoor kun je eenvoudig zien wanneer welke regel van kracht is. Met behulp van blogs lichten we de wijzigingen toe en geven we aan hoe je hiermee om kunt gaan.
Alle wijzigingen blogs:
- Thuisbatterij factor in bepaling energielabel
- Wijzigingen wet- en regelgeving bouw? Blijf automatisch op de hoogte
- Nieuwe drempeleis van maximaal 2 cm: grote gevolgen voor de bouw
- GACS-verplichting grote utiliteitsgebouwen
- Energielabelverplichting monumenten
- Nieuwe labelklasse A0 voor energieneutrale gebouwen
- Aanscherping milieuprestatie-eisen per 1 juli 2026
- Strengere brandeisen hoogbouwgevels per 1 januari 2027
- Na BENG volgt ZEB: de volgende stap naar energieneutraal bouwen