Onze nieuwbouwwoningen zijn gebouwd voor het klimaat van 15 jaar geleden, met oververhitting als oncomfortabel gevolg. Zoals de NOS op 30 juni in een treffend artikel schreef: verandert een uitstekend geïsoleerd huis in de zomer in een broeikas. De oplossing ligt niet alleen in energieslurpende airco’s, maar ook in een slim ontwerp. We geven hieronder praktische tips om oververhitting in een nieuwbouw te voorkomen — gebaseerd op de nieuwste BENG-regels én jaren praktijkervaring.
Waarom is oververhitting zo’n probleem?
Oververhitting is een direct gevolg van een goed geïsoleerde schil die zonnewarmte via de ramen binnenlaat, maar de warmte niet meer kwijt kan via de goed geïsoleerde thermische schil. Dit beïnvloedt niet alleen het comfort, maar ook de energieprestatie. De BENG-eisen reguleren dit met de TO-juli indicator. Voor ons is dit geen nieuw onderwerp. Al in het EPC-tijdperk, toen oververhitting nog geen officiële toetsingsindicator was, keken wij bij PH Bouwadvies hier al naar en adviseerden we onze klanten erover. De TO-juli limiet is 1,20, maar bijna de helft van de ontwerpen worstelt hiermee en haalt veel hogere scores. Het niet voldoen aan deze eis leidt onvermijdelijk tot dure aanpassingen achteraf, zoals buitenzonwering of zwaardere koelinstallaties. Zeker nu de regels per 1 juli 2024 zijn aangescherpt, waar voorheen het simpelweg plaatsen van een koelinstallatie volstond, moet nu ook worden aangetoond dat deze installatie daadwerkelijk voldoende capaciteit heeft. Voorkomen in de ontwerpfase is dus aanzienlijk goedkoper.
Bekijk onze tips & tricks voor architecten om oververhitting te voorkomen
Voorkomen is beter dan genezen. De belangrijkste stap om oververhitting te tackelen, vindt al plaats in de ontwerpfase. Als architect heb je de sleutel in handen om een comfortabele en energiezuinige woning te realiseren, en PH Bouwadvies kan je daarbij helpen. Hier zijn enkele cruciale aandachtspunten waar we al vroeg in het proces over mee kunnen denken:
- Beperk grote glaspartijen op zonbelaste gevels: Dit is de grootste veroorzaker van oververhitting. Beperk vooral grote glasoppervlakken op het zuiden en oosten. Is een groot raamoppervlak een wens van de opdrachtgever? Denk dan direct na over effectieve zonwering en overstekken.
- Denk na over de oriëntatie: Stem de indeling van het gebouw af op de stand van de zon.
- Integreer zonwering in jouw ontwerp: Maak zonwering een vast onderdeel van het gesprek met jouw klant. Er zijn talloze esthetische oplossingen, zoals geïntegreerde screens, lamellen of effectieve overstekken. Let wel op: een overstek telt pas mee in de berekening als deze vanaf het hart van het kozijn een hoek van minimaal 45 graden vormt.
- Kies de juiste materialen: Zeker bij Houtskeletbouw (HSB), dat een lagere interne warmtecapaciteit heeft, is het cruciaal om oververhitting te voorkomen. Een HSB-casco reageert sneller op temperatuurschommelingen. Grote ramen in een HSB-woning zonder zonwering zijn gegarandeerd een recept voor problemen. Kies eventueel voor isolatiemateriaal met een hogere interne warmtecapaciteit. Dit kan je laten berekenen met een Bijlage B berekening van de NTA8800.
- Reken niet op bomen in de BENG: Hoewel bomen in een bosrijke omgeving voor schaduw zorgen, mogen ze niet worden meegenomen in de officiële BENG-berekening. De reden hiervoor is dat ze te onvoorspelbaar zijn (bladval, snoei, kap). Benader het ontwerp dus alsof de bomen er niet staan en zorg voor bouwkundige of installatietechnische oplossingen.
- Neem koeling serieus: Budgetteer en plan een vorm van actieve koeling, zoals een warmtepomp met koelfunctie. Passieve koeling via het ventilatiesysteem is vaak niet voldoende om de warmte overdag het hoofd te bieden.
Opzoek naar meer tips en tricks? Kijk op onze website in onze vernieuwde kennisbank!
GTO- en koellastberekening helpen je om oververhitting tegen te gaan
Merk je in de ontwerpfase al dat oververhitting een uitdaging wordt? Of loop je vast in de BENG-berekening? PH Bouwadvies staat voor je klaar. Wij leggen mogelijke problemen vroegtijdig bloot en zoeken voor elk uniek project naar de beste, op maat gemaakte oplossing. Onze expertise ligt in het doorrekenen van de energieprestatie en het vinden van een balans tussen ontwerp, comfort en regelgeving. We hebben een pre-scan waarin we vroegtijdig problemen signaleren en oplossen.
Wij bieden een helder stappenplan om oververhitting inzichtelijk te maken en tegen te gaan:
- TO-juli bepaling: Met de standaard BENG-berekening stellen we vast of er een risico op oververhitting is.
- GTO-berekening: Voldoet het ontwerp niet aan de TO-juli eis? Dan kunnen we met een GTO-berekening de oververhitting per individuele ruimte nauwkeuriger bepalen. TO-juli berekent de oververhitting per gevelvlak, een GTO-berekening doet dit per ruimte. Deze berekening focust op bouwkundige oplossingen zoals zonwering en kan aantonen dat het gebouw toch voldoet.
- Koellastberekening: Is de oververhitting zelfs met bouwkundige maatregelen te groot? Dan bepalen we het benodigde koelvermogen dat nodig is om de ruimtes te koelen. Hoewel de regelgeving met Bijlage AA (NTA8800) een versimpelde koellastberekening biedt, is deze methode vaak te beperkt en minder nauwkeurig. Daarom voeren wij een gedetailleerde koellastberekening uit. Hiermee bepalen we exact hoeveel vermogen de installatie of vloerkoelingsysteem moet leveren om een comfortabel binnenklimaat te creëren, zodat je zeker weet dat het systeem voldoet.
Jouw ontwerp controleren op oververhitting met een pre-scan?
Oververhitting is een onderschat maar belangrijk vraagstuk dat vraagt om een integrale aanpak. Wacht niet tot het een probleem wordt, maar anticipeer hierop al in de ontwerpfase.
Met onze pre-scan beoordelen we snel en vroegtijdig of jouw ontwerp risico loopt op oververhitting. Op basis daarvan geven we direct inzicht in de noodzaak van aanvullende berekeningen, zoals TO-juli, GTO of een koellastberekening. Neem contact op met een van onze adviseurs — we denken graag met je mee. Of vraag direct een offerte aan.